Chuyển đổi hoạt động với Robotics và AI: Bài học từ sự bứt phá của Berkshire Grey tại châu Âu

Không ít CEO Việt từng tự hỏi: Điều gì giúp một doanh nghiệp quốc tế như Berkshire Grey chiếm lĩnh thị trường tự động hóa dù cạnh tranh gay gắt và công nghệ thay đổi chóng mặt? Họ không dừng lại ở những “tuyên ngôn” về đổi mới mà biến nó thành trải nghiệm cụ thể cho khách hàng, đối tác, thậm chí cả hệ sinh thái khu vực.

Berkshire Grey vừa ra mắt Trung tâm Đổi mới Khách hàng (Customer Innovation Center - CIC) tại Haarlem, Hà Lan, đáp ứng làn sóng cầu tăng cao cho giải pháp tự động hóa AI và robot tại châu Âu, Trung Đông và châu Phi (EMEA). Sự kiện này không chỉ dừng ở việc mở rộng hiện diện địa lý – nó gửi thông điệp về cách tiếp cận thực dụng, tập trung vào tác động có thật cho khách hàng doanh nghiệp và xác lập lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Đổi mới phải lấy khách hàng làm trung tâm: Sự thay đổi từ khẩu hiệu đến thực chiến

Lãnh đạo nhiều doanh nghiệp Việt đã quá quen với những buổi giới thiệu công nghệ hào nhoáng – nhưng không có gì thay thế được việc nhìn tận mắt, chạm tận tay và tùy chỉnh giải pháp trên thực tế. Đó là tiền đề cho mô hình Customer-Centric Innovation Hub mà Berkshire Grey triển khai tại châu Âu. Họ không bán “giấc mơ công nghệ”, mà giúp khách hàng kiểm nghiệm, đánh giá, đào tạo kỹ thuật, kiểm chứng hiệu quả và đồng phát triển giải pháp với các bên tích hợp hệ thống ngay tại địa phương.

Thay vì triển khai rập khuôn, các doanh nghiệp lớn như Berkshire Grey nhận ra: thị trường châu Âu rất đa dạng về yêu cầu logistics, quy mô vận hành và môi trường pháp lý. Một trung tâm đổi mới thực sự phải “nằm sát” với thị trường, tạo không gian để khách hàng “thử trước khi mua”, giảm thiểu rủi ro tích hợp và tăng tốc quá trình đào tạo, chuyển giao giải pháp – điều mà nhiều doanh nghiệp Việt khi đầu tư thiết bị như xe nâng điện hoặc robot kho vận cũng nên cân nhắc.

Ngoài ra, sự chủ động này còn mang lại lợi thế: cập nhật liên tục phản hồi thị trường, phát hiện sớm những điểm nghẽn trong vận hành thực tế, và tạo điều kiện cho các đối tác địa phương phát triển các dịch vụ cộng thêm xung quanh nền tảng gốc.

Bài học cho doanh nghiệp Việt: Xây Innovation Hub không chỉ là xu thế

Bạn có thể tự hỏi: doanh nghiệp Việt có cần phải đầu tư tương tự? Câu trả lời là “không nhất thiết phải quá tầm quốc tế”, nhưng tinh thần lấy khách hàng làm trung tâm là tối quan trọng. Hãy bắt đầu xây dựng những không gian thử nghiệm số nhỏ, demo sản phẩm, hoặc trung tâm hỗ trợ kỹ thuật chuyên biệt tại các vùng kinh tế trọng điểm – từ đó tạo giá trị xuất phát từ thực tiễn chứ không phải chỉ ở bản kế hoạch.

Làn sóng tự động hóa AI: Động lực tăng trưởng hay thử thách vận hành?

Berkshire Grey không phải là công ty duy nhất nhìn thấy tiềm năng của trí tuệ nhân tạo và robot tự động hóa tại châu Âu. Tuy nhiên, điều họ làm tốt hơn là chuyển đổi nhận thức thành hành động cụ thể, tạo nên và chứng minh giá trị đo lường được.

Thống kê từ khu vực EMEA cho thấy các nhà bán lẻ lớn, doanh nghiệp thương mại điện tử và đơn vị logistics đang đầu tư mạnh vào robot kho vận, AI phân loại hàng hóa, giải pháp quản trị chuỗi cung ứng thông minh… Thay vì theo đuổi những công nghệ còn chưa chín muồi, nhà đầu tư tại châu Âu đang lựa chọn “ứng dụng thực chiến” – hệ thống nào vận hành bền vững, cấu hình linh hoạt và tăng hiệu quả công việc rõ ràng thì đó là ưu tiên số một.

Nhiều doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực logistics, bán lẻ cũng đã bắt nhịp xu hướng này khi triển khai các giải pháp tự động hóa, hiện đại hóa trung tâm phân phối, áp dụng hệ thống Toyota Forklifts hoặc các thiết bị tự động hóa khác nhằm tiết kiệm nhân công, giảm chi phí vận hành và tăng khả năng đáp ứng thị trường linh hoạt.

Bí quyết: “Chỉ số hóa” kết quả và đặt trọng tâm vào vận hành thực tiễn

Không ít CEO Việt từng nhận thấy sức hấp dẫn của công nghệ AI/robotics nhưng thiếu tiêu chí đo lường thành công thực tế. Do đó, hãy đặt ra chỉ tiêu KPI rõ ràng: giảm bao nhiêu % thời gian xử lý đơn hàng, tiết kiệm nhân lực thế nào, cải thiện chất lượng dịch vụ ra sao. Công nghệ chỉ thực sự hữu dụng khi chuyển hóa thành tăng trưởng doanh thu hoặc giảm rõ rệt chi phí vận hành, thay vì trở thành “cục nợ” lãng phí.

Kinh nghiệm triển khai trên quy mô lớn: Từ khẩu hiệu tới năng lực vận hành thực tế

Xu hướng tự động hóa không chỉ là cuộc đua công nghệ mới nổi. Berkshire Grey đã tích lũy hơn một thập kỷ xây dựng, lắp đặt và duy trì hệ thống AI-robotic trong môi trường sản xuất phức tạp, quy mô lớn – nơi mọi sai sót đều gây tổn thất nghiêm trọng. Điều này biến họ thành chỗ dựa tin cậy cho các doanh nghiệp lớn, thay vì chỉ dừng ở những “ý tưởng tương lai”.

Nhìn lại thị trường Việt Nam, không ít công ty cũng đã thực hiện chuyển đổi số, tự động hóa quy trình bằng các giải pháp quản lý kho, xe nâng bán tự động hoặc hệ thống quản trị tài sản bằng IoT… Song, vấn đề thường gặp là đa số chỉ “làm thử” trên quy mô nhỏ, thiếu lộ trình nhân rộng và chưa lượng hóa rõ tác động tới toàn hệ thống. Berkshire Grey chứng minh rằng: Đầu tư vào năng lực triển khai diện rộng, đào tạo kỹ thuật bài bản, cải tiến quy trình liên tục – đó mới là yếu tố then chốt đảm bảo tự động hóa không chỉ là trào lưu mà trở thành động lực tăng trưởng lâu dài.

Kịch bản mở rộng: Khi mọi mắt xích đều quan trọng

Các doanh nghiệp nên chủ động xây dựng đội ngũ triển khai, hỗ trợ kỹ thuật riêng hoặc hợp tác sâu hơn với đối tác tích hợp hệ thống, nhằm đảm bảo việc mở rộng công nghệ không bị “nghẽn cổ chai” ở đâu đó trên chuỗi giá trị. Đây cũng là lời nhắc nhở rằng, một chiến lược thành công phải xem việc đầu tư công nghệ như dự án vận hành, chứ không phải “chi tiêu IT một lần rồi thôi”.

Bằng sáng chế và sở hữu trí tuệ: Tấm khiên bảo vệ chiến lược công nghệ

Nói về tự động hóa vận hành, ít ai lường hết vai trò của quyền sở hữu trí tuệ. Berkshire Grey là ví dụ điển hình – sở hữu hơn 1.000 bằng sáng chế đã cấp và đang chờ cấp trên toàn cầu, trong đó riêng Mỹ và các thị trường quốc tế đã có hơn 700 bằng sáng chế. Đó không chỉ là “chiếc huy chương” công nghệ – mà quan trọng hơn là tấm khiên bảo vệ trước đối thủ cạnh tranh trực tiếp, tạo lợi thế thương lượng với đối tác, và tăng giá trị chuyển giao – cho dù doanh nghiệp có thay đổi chiến lược hay mở rộng sang các lĩnh vực mới.

Nhiều CEO tại Việt Nam thường chỉ chú trọng công nghệ ứng dụng mà xem nhẹ quyền sở hữu trí tuệ, để rồi khi xuất khẩu hoặc mở rộng hợp tác quốc tế dễ gặp rào cản bản quyền, kiện tụng hoặc bị sao chép ý tưởng. Đầu tư vào phát triển và đăng ký sáng chế là lá chắn đầu tiên bảo vệ doanh nghiệp trong cuộc đua tự động hóa xuyên biên giới.

Khuyến nghị: Coi bảo vệ IP là một phần trong chiến lược phát triển sản phẩm/dịch vụ

Đừng xem việc đăng ký sáng chế là “chi phí bắt buộc” khi tiến ra quốc tế. Hãy tích hợp chiến lược bảo vệ IP vào ngay từ giai đoạn phát triển công nghệ lõi, xây dựng năng lực nghiên cứu nội bộ, và liên kết với các chuyên gia luật sở hữu trí tuệ khu vực để đón đầu các rủi ro pháp lý tiềm ẩn.

Vị trí chiến lược: Tại sao "cắm chốt" gần trung tâm logistics lại là nước đi khôn ngoan?

Việc đặt Innovation Center gần sân bay Schiphol Amsterdam không chỉ giúp Berkshire Grey rút ngắn thời gian tiếp cận khách hàng, mà còn tạo thuận lợi cho đối tác logistics, nhà bán lẻ và SI (System Integrator) kiểm tra, demo và đào tạo thiết bị. Đó là bài học “đầu tư nơi giao thương bận rộn nhất” giúp các công ty có thể kết nối, giao lưu công nghệ và giải quyết phát sinh hỗ trợ dễ dàng hơn.

Với doanh nghiệp vận tải, bán lẻ hoặc nhà phân phối tại Việt Nam, việc chọn địa điểm trung tâm phân phối, quản lý kho gần các nút giao thông trọng điểm (sân bay, cảng biển, vành đai logistic) đã, đang và sẽ tiếp tục mang lại lợi thế về vận hành, tốc độ đáp ứng khách hàng cũng như cơ hội hợp tác với nhiều đối tác. Đây cũng là lý do các nhà đầu tư ngoại luôn ưu ái thị trường logistics Việt khi các giải pháp như xe nâng điện hiện đại và hạ tầng vận chuyển ngày càng phát triển.

Quy tắc chọn vị trí: Chủ động “ôm trục giao thương”, hợp tác và chia sẻ chi phí

Kết nối vật lý luôn là “lõi” của ngành logistics, nhưng hãy biến vị trí thuận lợi thành trung tâm giao lưu công nghệ, nơi đào tạo tiết kiệm được chi phí di chuyển và rút ngắn thời gian phát triển nguồn lực địa phương. Các doanh nghiệp nên cân nhắc mô hình hợp tác khai thác chung Innovation Hub, chia sẻ chi phí đào tạo và vận hành với đối tác chiến lược để tối ưu nguồn lực.

Mở rộng năng lực đáp ứng: Bài toán nhân sự, đào tạo và phát triển đội ngũ

Tự động hóa thành công không chỉ là chuyện mua máy móc hay ứng dụng robot – sự khác biệt giữa kẻ dẫn đầu và chững lại thường nằm ở chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật, đội ngũ dịch vụ và năng lực thương mại hóa giải pháp tại địa phương. Berkshire Grey đang gấp rút mở rộng lực lượng chuyên gia, kỹ sư, đội dịch vụ và kinh doanh tại châu Âu để trực tiếp đồng hành cùng khách hàng trong từng dự án.

Nhiều doanh nghiệp Việt cũng nên cân nhắc: muốn khẳng định uy tín và duy trì chất lượng dịch vụ sau bán hàng, phải đầu tư vào đào tạo liên tục, cập nhật năng lực cho đội ngũ, đồng thời chủ động hợp tác với các đơn vị đào tạo/cung cấp nhân lực công nghệ mới. Đôi khi, chính chương trình đào tạo bài bản là yếu tố then chốt giúp đối tác, khách hàng an tâm khi đầu tư vào công nghệ mới.

Lời khuyên thực tiễn: Đầu tư vào đào tạo – ngắn hạn có thể "tốn", dài hạn sẽ là lợi thế cạnh tranh

Cho dù hợp tác với các đơn vị cung ứng máy móc uy tín như xe nâng điện hoặc hợp tác đào tạo nội bộ, bạn phải xem đào tạo như một khoản đầu tư chiến lược. Cần xây dựng chương trình "cập nhật xu hướng tự động hóa" cho lãnh đạo, kỹ thuật viên và thậm chí chính khách hàng doanh nghiệp lớn. Kết nối tri thức địa phương với chuyên gia quốc tế là con đường ngắn nhất để "nâng cấp" nguồn lực đón đầu làn sóng đổi mới.

Kết luận: Tư duy chiến lược cho doanh nghiệp Việt trên đường chuyển đổi tự động hóa

Berkshire Grey là câu chuyện điển hình của doanh nghiệp quốc tế biết rõ tầm quan trọng của đổi mới gắn với khách hàng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, phát triển nhân sự và chọn đúng vị trí chiến lược. Điều đó không dành riêng cho doanh nghiệp lớn: các CEO Việt hoàn toàn có thể áp dụng nguyên tắc này – xây Innovation Hub minh chứng hiệu quả thực tế, đo lường tác động tự động hóa bằng chỉ số rõ ràng, mở rộng nhân sự linh hoạt và gắn bảo vệ IP thành phần không thể thiếu trong mọi dự án triển khai công nghệ mới.

Không ai chuyển đổi thành công chỉ bằng phát biểu hay học thuyết, mà phải “xuống tay” vào vận hành thực tế, đào sâu hơn vào từng chi tiết bài toán quản trị. Hãy nhìn Berkshire Grey, và lựa chọn lấy, sửa, áp dụng cho chính doanh nghiệp mình. Tương lai thuộc về những ai hành động, cải tiến và luôn bám sát nhu cầu thật sự của khách hàng.

Câu hỏi thường gặp

Làm thế nào để xây dựng trung tâm đổi mới (Innovation Hub) tại Việt Nam phù hợp với nguồn lực doanh nghiệp vừa và nhỏ?

Bạn không nhất thiết phải đầu tư mô hình hoành tráng như quốc tế. Có thể bắt đầu từ phòng demo, khu vực trải nghiệm hay trung tâm hỗ trợ kỹ thuật nhỏ gọn tại các thành phố lớn, hoặc khu công nghiệp nơi nhu cầu thử nghiệm, đào tạo thiết bị phát sinh nhiều. Điều quan trọng là tạo cơ hội khách hàng chạm thực tế sản phẩm, rút ngắn thời gian ra quyết định đầu tư và liên tục lấy ý kiến hoàn thiện giải pháp.

Đâu là sai lầm phổ biến khi doanh nghiệp Việt Nam áp dụng tự động hóa robot, AI vào logistics hoặc sản xuất?

Nhiều công ty chỉ quan tâm đầu tư máy móc mà quên xây dựng đội ngũ vận hành, thiếu kế hoạch đào tạo cũng như chưa đặt tiêu chí đánh giá hiệu quả cụ thể. Hệ quả là giải pháp máy móc hoặc công nghệ trở thành gánh nặng chi phí chứ không mang lại chuyển đổi thật sự. Bắt đầu từ mục tiêu đo lường (KPI), đào tạo nhân lực và nhân rộng mô hình từng bước sẽ giúp giảm sai lầm này.

Việc đăng ký bằng sáng chế và bảo vệ sở hữu trí tuệ cần triển khai như thế nào để hạn chế rủi ro khi mở rộng ra thị trường quốc tế?

Bạn nên tích hợp chiến lược bảo vệ IP ngay từ giai đoạn phát triển sản phẩm/dịch vụ, ưu tiên các bằng sáng chế lõi, liên kết với các tổ chức luật quốc tế, và cập nhật thường xuyên thay đổi về quy định IP tại từng thị trường. Việc này không chỉ là rào chắn trước đối thủ mà còn tăng mạnh giá trị hợp tác, chuyển giao và gọi vốn khi cần thiết.

Làm thế nào để tối ưu hóa vị trí kho bãi/trung tâm logistics trong khu vực logistics tập trung?

Chọn vị trí gần sân bay, cảng biển, trục giao thương lớn giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, tiết kiệm chi phí logistics và thu hút nhiều đối tác hỗ trợ. Doanh nghiệp có thể xem xét hợp tác khai thác chung các trung tâm đổi mới, vừa chia sẻ chi phí vừa tăng giá trị cho khách hàng khi triển khai giải pháp mới.

Đầu tư nhân lực vào tự động hóa, AI nên bắt đầu từ đâu để không bị "lạc hậu" khi công nghệ thay đổi liên tục?

Hãy đầu tư vào các chương trình đào tạo liên tục (on-going training) thay vì chỉ huấn luyện một lần. Kết nối với các đơn vị đào tạo công nghệ, chuyên gia nước ngoài, hoặc ứng dụng phương pháp "đào tạo theo dự án thực tế" giúp nhân sự cập nhật kỹ năng mới và phát hiện sớm bài toán vận hành thực tiễn doanh nghiệp mình.